Selimiye-moskee / Foto: L. Bakker

Een zondagmiddag lang was ik te gast in de Selimiye-moskee in Haarlem, voor een verhaal over de educatieve en culturele activiteiten die daar worden georganiseerd. En dat is niet mis. De moskee heeft niet alleen een buurthuisfunctie voor de Turkse (hang)jeugd - die kan er tafelvoetballen, computeren en sporten - maar biedt ook een vangnet voor kinderen en jongeren die op school dreigen vast te lopen. Een groep vrijwilligers - Turkse scholieren en studenten -  runt een aantal huiswerkklassen, licht ouders voor over hoe ze hun kinderen beter kunnen begeleiden, en houdt indien nodig contact met school. Geweldig, deze opvang en ondersteuning in eigen kring. Want hartstikke nodig. Turkse ouders laten het er, om allerlei redenen, nogal eens bij zitten. 

In mijn artikel voor Haarlems Dagblad zegt Hava, derdejaars Pabo-studente en coördinator van het “onderwijsteam” van de moskee,  dat Turkse ouders wel wat meer verantwoordelijkheid mogen nemen voor de schoolcarrière van hun kinderen. Geen tijd, hard werken, het zal allemaal wel, zegt ze, “maar mijn vader moest ook hard werken en toch ging hij geregeld naar school om te vragen hoe het met me ging.” Ook stoort Hava zich eraan dat nog steeds kinderen naar opa en oma in Turkije worden gestuurd voor een paar jaar, om daarna met een enorme taalachterstand terug te komen.  

De moskeevoorzitter was erg boos op mij over het artikel. Het was allemaal niet waar van die ouders, en van die kinderen die naar Turkije werden gestuurd. “Het is wél waar,” zei Hava toen ik haar later belde. “Maar ik snap dat Erol boos is,” zei ze. “Híj wordt er op aangesproken.” In haar stem klonk licht verwijt en teleurstelling door, alsof ik het toch beter niet had kunnen opschrijven.

Eergevoel, schaamtecultuur, natuurlijk kende ik die begrippen, en wist ik dat ze vaak in verband gebracht worden met de Turkse volksaard, maar het is voor het eerst dat ik er direct mee geconfronteerd word. Binnenwereld en buitenwereld zijn kennelijk twee geheel verschillende dingen. Ik zal er rekening mee moeten houden voor het boek dat ik wil schrijven over de Turkse migranten in Haarlem. Al zou ik even nog niet weten hoe.

Mustafa ging me voor naar de zaal in het buurthuis waar het moederdagfeest gevierd zou worden. Er zaten enkele tientallen vrouwen van allerlei leeftijden, en een paar kinderen.  Geen mannen. “Je redt het verder wel, hè?” vroeg Mustafa aan mij in de deuropening, en hij draaide zich om. “Waar ga jij heen?” vroeg ik, stomverbaasd. “Ik ga bij de mannen zitten,” zei hij, enigszins bedremmeld. Mijn klomp brak. Wat nou, bij de mannen zitten? Jullie waren toch zo modern en progressief? Hij keek een beetje betrapt, en toen was hij weg. Daar gíng mijn verhaal voor de krant. Een vrouw zei tegen me: “Die mannen mógen wel komen, maar ze durven niet zo goed. Straks wel hoor, als de muziek begint.” En ja, toen de saz-speler zijn instrument ging stemmen, druppelden de mannen binnen. Ze gingen niet bij de vrouwen zitten, maar aan aparte tafels aan de andere kant van de zaal. Toch zag het er wel gezellig uit, vooral toen een klein meisje bij haar opa op schoot kroop. De sfeer was gezellig, hartelijk. Ik kon me voorstellen dat Mustafa hier graag kwam. Maar voor mij bleken de alevieten toch gewoon een hartstikke exotisch volkje. Nog wel.