woordweb

Hierboven een zogeheten 'woordweb', een schematische voorstelling van het gesprek die mij helpt om het verhaal te construeren (klik op afbeelding om te vergroten).

‘Iedereen heeft een verhaal,’hoor ik collega’s weleens zeggen. Het klinkt als ‘ieder mens is de moeite waard’. Met dat laatste ben ik het volkomen eens. En natuurlijk, als je maar lang genoeg graaft in iemands leven, zul je meestal wel iets vinden wat op zichzelf het vertellen waard is. Maar om daar vervolgens een lezenswaardig interview van te maken heb je – inderdaad – een verhaal nodig. En met een overleden kind of een moeder die van een flat springt, hoe erg ook, heb je nog geen verhaal. Dat wordt het pas als je, zoals Elena Lindemans doet in haar documentaire Moeders springen niet van flats (over de zelfmoord van haar moeder), heel precies uitlegt hoe het heeft kunnen gebeuren en wat voor invloed het heeft gehad op het leven van de verteller. Lindemans’ uitgesproken mening over euthanasie bij psychisch lijden maakt het verhaal compleet.

Als interviewer krijg je zo’n verhaal zelden op een presenteerblaadje aangereikt. Vaak moet je zelf de elementen uit iemands levensloop aan elkaar verbinden en duiden. Bijna altijd moet je zelf de contrasten aanbrengen om het verhaal reliëf te geven. Mijn interview met filmmaker Chris Belloni wordt pas interessant wanneer blijkt dat hij een vurige interesse koestert voor de islam, ondanks het feit dat zijn homoseksuele vrienden in Marokko het moeilijk hebben, mede vanwege diezelfde islam. (Aanleiding voor het interview was zijn film over homo’s in Marokko.) Die paradox vond ik dankzij een voorgesprek met iemand uit Belloni’s omgeving.

Kortom: uit wat iemand je vertelt, construeer je als interviewer een verhaal. Daar heb je de geïnterviewde uiteraard bij nodig. Die helpt jou tijdens het gesprek om verbindingen te leggen, contrasten aan te brengen, conclusies te trekken, enzovoort. Met de ene geïnterviewde is het in dat opzicht beter kersen eten dan met de andere. Daarnaast helpt het natuurlijk als iemand een interessant leven heeft of heeft gehad, en daar graag over vertelt. Mijn favoriete geïnterviewde wat dat betreft is Elisabeth Andersen, oud-actrice, 94 jaar inmiddels. In februari 2008 interviewde ik haar voor het eerst voor NRC Handelsblad. Later nog een keer voor Kracht, en onlangs weer voor NRC. En ik hoop binnenkort een vierde interview met haar te maken, want, hoe vreemd dat ook mag klinken, het allermooiste verhaal over haar heb ik nog nooit kunnen vertellen.