foto-12

Het interview met actrice Ariane Schluter door Greta Riemersma in Volkskrant Magazine van dit weekend eindigt intrigerend. Riemersma vraagt Schluter waarom zij en andere acteurs het zo moeilijk vinden om over zichzelf te praten (iets wat uit het voorafgaande inderdaad enigszins blijkt). Het doet er niet zoveel toe wie zij is, antwoordt Schluter. Haar collega Jacob Derwig heeft zichzelf weleens een ‘lege huls’ genoemd. Zo ver wil Schluter niet gaan, maar ze snapt wat hij bedoelt: “Als acteur ben je een kameleon, tenminste ik wel. Als je wilt spelen moet je je zó openstellen voor de meest vreemdsoortige gedragingen en emoties, dat je in jezelf een soort neutraliteit moet hebben om dat te kunnen. Je moet zelf niet al te uitgesproken zijn.”

Anderzijds moeten acteurs om al die ‘vreemdsoortige gedragingen en emoties’ te kunnen overbrengen over een rijk gevoelsleven beschikken, en mensenkennis en levenservaring zijn dus erg nuttig, zo niet noodzakelijk, voor de uitoefening van hun beroep. Een intense persoonlijkheid aan de ene kant, een lege huls aan de andere kant. Het lijkt volkomen tegenstrijdig, maar ik snapte het meteen toen ik het las. Sterker, hoewel ik – behalve een paar keer in mijn vroege jeugd – nooit aan toneel heb gedaan, voelde ik als interviewer onmiddellijk verwantschap met Schluter. Je leeft je in in een persoon (personage), wilt die ander helemaal begrijpen – waarvoor je alles uit de kast haalt – en vervolgens zet je hem neer, zoals jij hem ziet. (De interpretatie is uiteindelijk aan jou, zoals musici een muziekstuk interpreteren, en zoals schilders op hun manier iemand portretteren.)

Ik hou van dit soort paradoxen, ben er altijd naar op zoek als ik mensen interview. Dankzij Ariane Schluter ben ik me bewust geraakt van de paradox van de interviewer. De interviewer is dus als een acteur; niet omdat hij een rol speelt, maar omdat hij zich neutraal en zonder te oordelen inleeft in degene die hij ‘neerzet’. Met gebruikmaking van zijn hele persoonlijkheid.

Journaliste Renate Rubinstein zei ooit over Bibeb, de legendarische interviewster die voor Vrij Nederland in bijna vijftig jaar zo’n zeshonderd interviews maakte: “Bibeb is een kameleon, of beter: een spons; ze zuigt op wat ze hoort, past zich, met een kleine hint hier en een opmerking daar, aan in de wereld van haar sprekers, en schept daarmee de ontspannen sfeer die mensen loslippig maakt.’’