blablabla

Bij het schrijven van interviews geldt de regel dat je de woordkeus en de spreektrant van de geïnterviewde enigszins moet zien over te brengen, zodat de lezer het gevoel heeft de persoon in kwestie ook werkelijk te horen praten. Als Mart Smeets het over de ‘Ronde van Frankrijk’ heeft, maak je daar geen Tour de France van. Wanneer een 15-jarige jongen met het syndroom van Asperger een ouwelijk taalgebruik heeft, laat je dat min of meer intact.

Uitzondering op deze regel vormt het cliché. In de spreektaal gebruikt iedereen clichés, daar is niet zo veel op tegen, want het vergemakkelijkt de communicatie. Maar zwart op wit, in een geschreven tekst (dus ook een interview), maken clichés dom en oppervlakkig. Ik merkte het weer toen ik ter voorbereiding op mijn eigen interview voor nrc.next met Barbara Muller, initiatiefneemster van het eerste vondelingenluik in Nederland, eerdere interviews met haar las in glossy magazines. Het moederschap had haar ‘doen ontwaken’ en ‘vulde een leegte’. Het was ‘een keerpunt’ in haar leven. Ze had het over ‘een passie om kinderen te helpen’, over kinderleed dat haar raakte ‘tot in het diepst van mijn ziel’ en over ‘leven vanuit mijn hart’.

In werkelijkheid bleek Barbara Muller niet de sprekende pop te zijn die de glossy’s van haar gemaakt hadden, maar een serieus iemand, die bovendien met humor en zelfspot over haar leven kon vertellen. Misschien dat haar voorliefde voor glossy magazines (ze lagen hoog opgestapeld in haar huis) haar taalgebruik wat had beïnvloed, maar ze vond het geen enkel probleem toen ik, wanneer ze vertelde over de geboorte van haar oudste dochter, geen genoegen nam met een formulering als ‘mijn hart ging open’. ‘Dat is een cliché,’ zei ik. ‘Daar heb ik niet zoveel aan.’ ‘Oké,’ zei ze. En toen kwam er een antwoord waar ik wel wat aan had.

Een collega ging laatst nog een stapje verder. Ze interviewde iemand volgens een voor de betreffende rubriek voorgeschreven vragenlijst. Een van de vragen luidde: ‘Wie is je held?’ De geïnterviewde antwoordde ‘Nelson Mandela’. ‘Nee,’ zei mijn collega. ‘Dat mag niet.’

Mijn interview met Barbara Muller is hier te lezen.